Josja: “we bouwen met onze vrijwilligers bruggen tussen gezinnen en scholen.
Voor nieuwkomersgezinnen kan het Nederlandse onderwijssysteem behoorlijk overweldigend zijn. Het project ThuisOnderwijsMaatjes (TOMaatjes) ondersteunt kinderen en ouders die zoeken naar extra begeleiding met schoolwerk en kennis over het Nederlandse onderwijssysteem. We spraken met Josja, projectleider bij TOMaatjes.
Hoe leg je TOMaatjes uit aan iemand die er nog nooit van heeft gehoord?
“TOMaatjes is een project van OpenEmbassy. We ondersteunen nieuwkomerskinderen van 3 tot 18 jaar met hun schoolwerk, vooral na schooltijd,” vertelt Josja. “Veel gezinnen kennen het Nederlandse onderwijssysteem nog niet goed of spreken de taal niet voldoende, waardoor helpen met huiswerk lastig wordt. Onze vrijwilligers, de ‘maatjes’, springen dan bij. Ze komen langs bij het gezin, online of bijvoorbeeld in de bibliotheek. Daarnaast organiseren we kennissessies voor ouders over hoe het onderwijssysteem werkt.”
Waarom zagen jullie dat zo’n project echt nodig was?
Volgens Josja ontstond het idee uit noodzaak: “Tijdens corona zagen we dat veel nieuwkomersouders niet goed wisten hoe ze hun kinderen thuis moesten ondersteunen bij schoolwerk. Vrijwilligers boden toen online hulp, en we merkten hoe groot de behoefte eigenlijk was. Kinderen maakten enorme sprongen dankzij deze ondersteuning.”
Ze benadrukt dat het effect nog steeds groot is: “We zagen bijvoorbeeld dat sommige schooladviezen in groep 8 na een half jaar begeleiding wel twee niveaus hoger uitvielen. Dat laat echt de impact zien. Bovendien willen we met TOMaatjes ook verbinding stimuleren tussen mensen met verschillende achtergronden.”
Hoe ziet die ondersteuning in de praktijk eruit?
“Een vrijwilliger helpt vooral met schoolwerk en taalontwikkeling,” legt Josja uit. “We kijken naar wat een kind nodig heeft: soms werken we met de weektaak van school. En als dat niet genoeg is, nemen we contact op met de leraar voor extra materiaal. Zo bouw je niet alleen aan de ontwikkeling van het kind, maar ook aan de relatie tussen de school en het gezin.”
Hoe matchen jullie een vrijwilliger aan het juiste gezin?
“Dat is een zorgvuldig proces”, vertelt Josja. “Ouders melden zich aan via onze website en vrijwilligers doen hetzelfde. Na een intakegesprek kijken we welke voorkeuren een vrijwilliger heeft: kinderen van de basisschool of middelbare school, online of fysiek, welke vakken… Dat moet goed aansluiten bij wat een gezin nodig heeft.”
Als we een goede match hebben gevonden, maken we een groepsapp aan en plannen we een online kennismakingsgesprek. Daarna begint de bijles en houden we maandelijks contact met ouders en vrijwilligers.”
We zien kinderen die meer zelfvertrouwen krijgen, hogere cijfers halen en sneller Nederlands leren.
Wat merken jullie bij de kinderen en ouders die meedoen?
“We zien kinderen die meer zelfvertrouwen krijgen, hogere cijfers halen en sneller Nederlands leren,” vertelt Josja. “Maar ook ouders voelen zich sterker. Ze weten meer over hoe het onderwijssysteem werkt en welke rechten zij als ouder hebben. Soms vragen ze de vrijwilliger ook mee naar oudergesprekken, zodat de vrijwilliger de behoeften van de ouders goed kan overbrengen. Zo bouwen we met onze vrijwilligers bruggen tussen gezinnen en scholen.”
Waar lopen nieuwkomersgezinnen meestal tegenaan in het onderwijs?
“De grootste uitdaging is dat ouders hun kinderen niet kunnen ondersteunen met schoolwerk omdat ze de taal of het systeem nog niet goed kennen,” zegt Josja. Ze vertelt dat scholen soms zelf gezinnen aanmelden: “Leerkrachten zien dan dat een kind extra oefening nodig heeft. Vrijwilligers gaan soms zelfs mee naar oudergesprekken om te helpen met vertalen of het gesprek begrijpelijker te maken. Dat is precies de behoefte van ouders waarin we willen voorzien.”
Wat drijft de vrijwilligers om zich bij TOMaatjes aan te sluiten?
“De belangrijkste motivatie is bijdragen aan kansengelijkheid van kinderen,” zegt Josja. “Vrijwilligers zien en horen dat kinderen uit een nieuwkomersgezin soms met een achterstand starten. Ze willen helpen die kloof te verkleinen.” Daarnaast melden studenten, middelbare scholieren en mensen met een migratieachtergrond zich aan. “Voor velen voelt het als iets terugdoen voor de samenleving.”
Hoe begeleiden jullie de vrijwilligers zelf?
“We bieden trainingen aan over hoe je een goede start maakt, hoe je cultuursensitief werkt en welke materialen je kunt gebruiken,” legt Josja uit. “Daarnaast hebben we intervisies, vragen-uurtjes en een WhatsApp- en/of Signal-groep waarin vrijwilligers elkaar tips geven. Dat werkt heel verbindend.”
Hoe verloopt het traject voor een vrijwilliger – van aanmelding tot de eerste bijles?
Josja schetst het proces:
- Vrijwilliger meldt zich aan.
- Dan volgt er een intakegesprek.
- We zoeken een passende match (meestal binnen een maand).
- Daarna is er een kennismakingsgesprek met het gezin.
- Vrijwilliger volgt een training.
- De eerste bijles start.
- Maandelijkse check‑ins.
- Na ongeveer een half jaar volgt een evaluatie.
Waar willen jullie de komende jaren naartoe?
“We onderzoeken hoe we onderwijskansen voor nieuwkomerskinderen structureel kunnen vergroten. Hiervoor willen we met zoveel mogelijk kinderen, sociale organisaties en vrijwilligers samenwerken. Ook willen we een kinderpanel starten, zodat kinderen zelf kunnen aangeven wat ze nodig hebben.”
Tot slot: waar kunnen mensen jullie vinden?
“Onze website is www.thuisonderwijsmaatjes.nl. Iedereen die begeleiding nodig heeft of vrijwilliger wil worden, is van harte welkom,” zegt Josja.
Meld je aan voor onze tweewekelijkse nieuwsbrief!
Ontvang het laatste nieuws, tips en ervaringen.