AI op basisscholen: verbieden of leren gebruiken?.

AI op basisscholen: verbieden of leren gebruiken?.

De Tweede Kamer wil dat leerlingen op de basisschool geen generatieve AI gebruiken. Maar is een verbod de beste oplossing? Ouders & Onderwijs vindt dat de zorgen serieus genomen moeten worden, maar dat kinderen ook moeten leren hoe ze veilig en verstandig met AI omgaan.

Op 3 november nam de Tweede Kamer een motie aan over AI op de basisschool. Kamerleden maken zich zorgen dat kinderen door AI minder zelf gaan nadenken en dat kinderen minder goed leren schrijven, lezen en problemen oplossen.  

De Kamer vraagt het kabinet om in het Regieplan Digitalisering, dat eind dit jaar verschijnt, uit te werken hoe het onderwijs zich moet aanpassen aan AI. Daarbij moet in elk geval het gebruik van generatieve AI* door basisschoolleerlingen worden verboden. Een motie is een verzoek, het kabinet bepaalt vervolgens zelf hoe en wanneer het de motie uitvoert. Er is dus nog geen verbod. 

Zorgen over AI in de klas 

De zorgen over AI in de klas zijn terecht. Onderzoek van de OESO laat zien dat AI het leren kan tegenwerken als AI het denkwerk van kinderen overneemt. Tegelijkertijd kan het ook helpen als het kinderen ondersteunt bij het leren. Daarom is het belangrijk dat er wordt gekeken naar hoe AI wordt gebruikt in het onderwijs en dat kinderen goed leren omgaan met AI.  

Bovendien horen ouders weinig over het gebruik van AI op de school van hun kind. Dat blijkt uit de Staat van de Ouder 2026 van Ouders & Onderwijs. Van de ouders in het basisonderwijs zegt 85 procent dat de school niet met hen communiceert over het gebruik van AI.  Wanneer ouders niet geïnformeerd worden, kunnen zorgen groeien. Het is daarom belangrijk dat scholen ouders informeren en open zijn over hoe zij AI gebruiken.  

Waarom geen totaalverbod? 

Ouders & Onderwijs vindt een totaalverbod niet de juiste oplossing. Volgens de nieuwe kerndoelen voor digitale geletterdheid moeten basisschoolleerlingen AI verkennen. Die kerndoelen gelden naar verwachting vanaf augustus 2027. Ze leren dan bijvoorbeeld wat een AI-systeem is, welke AI-toepassingen er in hun omgeving zijn en hoe ze verantwoord met een AI-systeem omgaan. Dat betekent niet dat kinderen zelfstandig generatieve AI moeten gebruiken, maar dat ze de kans moeten krijgen om te leren hoe AI werkt en welke mogelijkheden en risico’s er zijn. 

AI kan sommige kinderen ook helpen bij het leren. Denk aan uitleg op maat, of aan voorleessoftware en spraak-naar-tekst voor kinderen met dyslexie of een andere ondersteuningsbehoefte. Zulke hulpmiddelen kunnen ook met generatieve AI werken, bijvoorbeeld als een computerstem een tekst voorleest. Het is nog onduidelijk of een verbod ook deze hulpmiddelen zouden raken. De leerkracht kan in deze situaties begeleiden en bepalen wanneer AI een hulpmiddel is en wanneer kinderen zelf moeten nadenken en oefenen. 

Verder werkt een verbod alleen op school. Kinderen komen generatieve AI vooral ook buiten school tegen, bijvoorbeeld via chatbots of AI in apps als Snapchat. Juist daarom is het belangrijk dat kinderen op school leren hoe ze verstandig en kritisch met AI omgaan. Niet ieder gezin heeft dezelfde kennis over AI. Op school krijgt ieder kind, onder begeleiding van de leerkracht, de kans om de mogelijkheden en risico’s van deze technologie te leren kennen. 

Wat vindt Ouders & Onderwijs? 

Ouders & Onderwijs vindt deze vier dingen belangrijk bij het gebruik van AI op school.  

1. Veilig gebruik
   Kinderen moeten in een veilige digitale omgeving kunnen leren. Scholen moeten niet afhankelijk worden van commerciële AI-programma’s die niet voor kinderen en het onderwijs zijn gemaakt. Ze gebruiken alleen hulpmiddelen die goed zijn gecontroleerd op privacy, veiligheid en geschiktheid voor de leeftijd van het kind. De gegevens van kinderen moeten goed beschermd zijn.  
2. De school en leerkrachten bepalen
   De school bepaalt welke AI-hulpmiddelen er gebruikt worden en maakt daar duidelijke afspraken over. De leerkracht bepaalt wanneer en hoe AI wordt ingezet: wanneer het kan helpen bij het leren, en wanneer kinderen iets juist helemaal zelf moeten doen. De leerkracht begeleidt kinderen daarbij en kijkt of ze er echt van leren. Zo blijven kinderen zelf nadenken en oefenen.  
3. Ieder kind moet kunnen meedoen
   Ieder kind moet de kans krijgen om te leren wat AI is en hoe je het veilig gebruikt. . Dit mag niet afhankelijk zijn van hoe er thuis met AI wordt omgegaan. Ook voor kinderen met een ondersteuningsbehoefte moet het toegankelijk zijn. 
4. Ouders moeten goed geïnformeerd worden
   Ouders moeten weten welke AI-programma’s de school gebruikt, waarvoor en wat er met de gegevens van hun kind gebeurt. Ook moeten scholen duidelijk vertellen welke afspraken er gelden. Via de medezeggenschapsraad (MR) kunnen ouders meepraten over het AI-beleid op school. 

De vraag is dus niet alleen óf kinderen AI mogen gebruiken in de klas, maar vooral hóé. AI mag het leren niet overnemen, maar kan kinderen soms wel helpen. Met goede ondersteuning leren kinderen zelf nadenken én verantwoord omgaan met nieuwe technologie. 

 *Generatieve AI is een vorm van kunstmatige intelligentie die zelf nieuwe teksten, afbeeldingen, filmpjes of geluiden kan maken. Je stelt bijvoorbeeld een vraag en krijgt automatisch een antwoord. Of je vraagt AI om een verhaal of afbeelding te maken. Bekende voorbeelden zijn ChatGPT, Gemini en Copilot. Er bestaat geen wettelijke definitie van generatieve AI.