Leesvaardigheid opnieuw gedaald: wat betekenen de nieuwe PISA-cijfers voor jouw kind?.

Leesvaardigheid opnieuw gedaald: wat betekenen de nieuwe PISA-cijfers voor jouw kind?.

Bijna vier op de tien 15-jarigen in Nederland lezen niet goed genoeg om goed mee te kunnen komen op school. Dat blijkt uit de nieuwe PISA-cijfers die vandaag zijn gepubliceerd. De cijfers laten opnieuw een daling zien: in 2018 ging het nog om een kwart van de leerlingen en in 2022 om ongeveer een derde. 

Ouders & Onderwijs heeft voor de publicatie van de cijfers samen met elf andere onderwijsorganisaties een oproep gedaan aan de Tweede Kamer en de staatssecretaris om een gezamenlijke aanpak. De publicatie van de PISA cijfers laat zien dat deze oproep alleen maar urgenter is geworden.  

Wat is PISA en wat is er onderzocht?  

PISA is een internationaal onderzoek naar de prestaties van 15-jarigen op het gebied van lezen, wiskunde en natuurwetenschappen. Het onderzoek wordt elke drie tot vier jaar uitgevoerd. 

In Nederland deden ruim 6.600 leerlingen van 177 scholen mee. 

Wat laten de cijfers zien? 

De uitkomst voor lezen is stevig. De cijfers laten zien dat 39 procent van de 15-jarigen in Nederland het minimale niveau voor lezen niet haalt. Dat niveau is nodig om goed mee te kunnen doen op school en later in de samenleving. 

In 2018 ging het nog om een kwart van de leerlingen, in het vorige onderzoek uit 2022 ongeveer een derde. De daling zet dus door.  

Ook in andere landen gaat de leesvaardigheid achteruit, maar Nederland scoort duidelijk lager dan vergelijkbare EU-landen. Voor wiskunde en natuurwetenschappen bleef de gemiddelde score gelijk.  

Bron: NOS

Welke leerlingen hebben meer moeite met lezen?  

De PISA-cijfers laten verschillen zien tussen groepen leerlingen. Jongens lezen gemiddeld minder goed dan meisjes. Ook het schooltype en de opleiding van ouders hangen samen met de gemiddelde leesvaardigheid. 

Leerlingen op het vwo scoren gemiddeld hoger dan leerlingen op het vmbo. Ook lezen kinderen van ouders met een hbo- of universitaire opleiding gemiddeld beter. Kansengelijkheid en leesvaardigheid hangen dus nauw samen. 

Waarom is goed kunnen lezen zo belangrijk?  

Goed kunnen lezen heb je nodig bij veel meer vakken dan alleen Nederlands. Als een kind moeite heeft met lezen, kan het daardoor ook problemen krijgen bij andere onderdelen van het onderwijs. 

Denk bijvoorbeeld aan: 

• een tekst of opdracht bij wiskunde; 
• een tekst bij de zaakvakken; 
• een instructie op een proefwerk. 

Ook buiten school blijft lezen belangrijk in de samenleving. Denk aan een bijsluiter van een medicijn, een brief van de gemeente of informatie die je online tegenkomt. Het kunnen begrijpen en beoordelen van informatie die je tegenkomt blijft je hele leven belangrijk.  

Reactie van de staatssecretaris 

Staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie) noemt de daling een probleem van lange adem, maar zegt dat Nederland zich “geen verdere achteruitgang” kan permitteren.  

Volgens de staatssecretaris is goed kunnen lezen nodig bij alle vakken op school en later op het werk. Zij verwijst daarbij naar de nieuwe kerndoelen, die in dit schooljaar zijn ingevoerd als eerste stap. 

Wat vraagt Ouders & Onderwijs aan de politiek?  

Ouders & Onderwijs stuurde op 7 september 2026 samen met elf andere onderwijsorganisaties (onder andere de PO-Raad, VO-raad, AOb, CNV Onderwijs, AVS, MBO Raad, Stichting Voor Werkende Ouders en LAKS) een brief aan de Tweede Kamer en de staatssecretaris.  

De organisaties vragen om een gezamenlijke aanpak van de dalende leesvaardigheid. 

In de brief staan vijf belangrijke punten. 

1. Voer de nieuwe kerndoelen goed in.
   Lezen en taal moeten aandacht krijgen bij ieder vak. Niet alleen bij vakken waarvoor een toets wordt afgenomen.
2. Investeer in leraren en schoolleiders
   Leraren en schoolleiders hebben een goede opleiding en begeleiding nodig om kinderen beter te leren lezen. 
3. Verklein de verschillen tussen scholen
   Op dit moment maakt het veel uit naar welke school een kind gaat. Die verschillen moeten kleiner worden. 
4. Laat scholen en ouders beter samenwerken
   Scholen en ouders kunnen samen bijdragen aan het verbeteren van de taalvaardigheid van kinderen.
5. Zorg voor structureel geld
   De dalende leesvaardigheid vraagt om een aanpak voor de lange termijn. Met geld voor één of twee jaar is het probleem niet opgelost. 

Daarnaast vragen wij de overheid ook om beter te letten op de invloed van grote techbedrijven op jonge kinderen en om meer grip te krijgen op de leermiddelen die scholen gebruiken.