Tavecchio: Een betrokken vader heeft enorme meerwaarde voor een kind.

Tavecchio: Een betrokken vader heeft enorme meerwaarde voor een kind.

Steeds meer vaders zijn actief betrokken bij de opvoeding van hun kinderen. Toch blijven zij in het onderwijs vaak op de achtergrond. Ouderavonden, ouderpanels en contactmomenten met school zijn nog regelmatig gericht op moeders, terwijl vaders ook belangrijk zijn.

Voor dit artikel spraken we met (nu met pensioen) hoogleraar pedagogiek Louis Tavecchio. Al meer dan veertig jaar doet hij onderzoek naar vaderschap, opvoeding en ouderbetrokkenheid. Volgens hem wordt de rol van vaders nog te vaak onderschat. Hij vertelt: “als het over opvoeding gaat, denken veel mensen automatisch aan moeders. Terwijl een betrokken vader een enorme meerwaarde heeft voor kinderen én voor scholen.”

De vader als belangrijk rolmodel

Volgens Tavecchio zijn vaders veel meer dan een tweede opvoeder naast de moeder. “Vaders zijn een belangrijk rolmodel voor hun kinderen,” vertelt hij.

Wanneer een vader interesse toont in school, vragen stelt over huiswerk of aanwezig is bij oudergesprekken, heeft dat volgens onderzoek een positief effect op de motivatie van kinderen. Kinderen ervaren dat school belangrijk is en voelen zich gesteund.

“Van moeders wordt betrokkenheid vaak verwacht,” zegt Tavecchio. “Als een vader diezelfde betrokkenheid laat zien, heeft dat vaak een extra positief effect op de motivatie en het zelfvertrouwen van kinderen.”

Een vader die zich nauwelijks bezighoudt met schoolzaken kan onbedoeld het tegenovergestelde signaal afgeven. “Een ongeïnteresseerde vader is niet goed voor het zelfvertrouwen van kinderen. Dat kan uiteindelijk ook doorwerken in hun schoolprestaties.”

Waarom worden vaders minder bereikt?

Ondanks het belang van vaderbetrokkenheid blijken scholen nog vaak vooral met moeders te communiceren. Volgens Tavecchio heeft dat deels te maken met oude patronen die nog steeds bestaan.

“De moeder wordt vaak gezien als de belangrijkste contactpersoon,” legt hij uit. “Als school de moeder heeft gesproken, wordt er al snel vanuit gegaan dat de vader ook wel op de hoogte is.”

Dat gebeurt meestal niet bewust. Veel scholen kiezen simpelweg voor de ouder die het makkelijkst bereikbaar is. Omdat moeders gemiddeld vaker parttime werken, zijn zij tijdens kantooruren vaker beschikbaar voor telefoontjes, gesprekken en activiteiten.

Daardoor ontstaat een patroon waarbij moeders steeds meer informatie ontvangen en vaders juist minder. “De moeder wordt vaak gebruikt als informatiebron over het hele gezin,” zegt Tavecchio. “Terwijl scholen zich veel vaker zouden moeten afvragen wat de vader vindt.”

Vaders voelen zich niet altijd aangesproken

Volgens Tavecchio speelt ook herkenning een belangrijke rol. Veel communicatie vanuit scholen lijkt nog altijd impliciet gericht op moeders.

Hij noemt het voorbeeld van zijn eigen zoon, die op school een oproep zag voor ‘leesmoeders’. Toen hij vroeg waarom vaders niet werden genoemd, duurde het weken voordat de tekst werd aangepast.

“Het lijkt iets kleins, maar dit soort dingen maken wel uit,” zegt Tavecchio. “Als je overal moeders ziet in folders, foto’s en communicatie, voelen vaders zich minder aangesproken.”

Dat geldt ook voor activiteiten en bijeenkomsten. Veel contactmomenten vinden plaats op tijden waarop werkende vaders lastig aanwezig kunnen zijn. Uiteindelijk kan dat ertoe leiden dat vaders het gevoel krijgen dat hun aanwezigheid weinig toevoegt.

Wat missen scholen als vaders ontbreken?

Volgens Tavecchio gaat het niet alleen om gelijke vertegenwoordiging. Wanneer vaders ontbreken, missen scholen een belangrijk perspectief op de ontwikkeling van kinderen.

Hij wijst erop dat vaders gemiddeld genomen vaak andere accenten leggen dan moeders. Waar moeders vaker gericht zijn op bescherming en veiligheid, stimuleren vaders hun kinderen gemiddeld vaker om uitdagingen aan te gaan en nieuwe ervaringen op te doen.

“Dat betekent niet dat alle vaders hetzelfde zijn of dat alle moeders beschermend zijn,” benadrukt hij. “Maar juist die verschillende perspectieven vullen elkaar aan.”

Voor scholen, beleidsmakers en ouderorganisaties is het daarom waardevol om beide stemmen te horen wanneer het gaat over onderwijs en opvoeding.

Hoe kunnen scholen vaders beter betrekken?

Volgens Tavecchio begint verandering bij bewustwording. Scholen moeten zichzelf de vraag stellen of zij daadwerkelijk beide ouders aanspreken.

Dat kan door:

• altijd over ouders te spreken in plaats van alleen over moeders;
• beide ouders uit te nodigen voor gesprekken;
• contactmomenten ook buiten werktijden te organiseren;
• vaders zichtbaar te maken in communicatie en beeldmateriaal;
• betrokken vaders een podium te geven als rolmodel voor andere ouders.

Daarnaast kunnen ook organisaties die ouders vertegenwoordigen, kritisch kijken naar wie zij bereiken en wie mogelijk ontbreekt.

Een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Volgens Tavecchio is meer vaderbetrokkenheid geen taak van vaders alleen. Ook scholen, organisaties en moeders kunnen een rol spelen in het actief betrekken van vaders.

“Je moet contactmomenten creëren waarbij de kans groter wordt dat vaders aanwezig zijn,” zegt hij. “En je moet laten zien dat hun aanwezigheid ertoe doet.”

Want uiteindelijk profiteren vooral kinderen daarvan. Zij hebben baat bij ouders die zich allebei betrokken voelen bij hun schooltijd. Niet alleen thuis, maar ook in contact met school.