Clusters in het speciaal onderwijs.

Wat zijn clusters in het speciaal onderwijs?

Er zijn verschillende typen scholen in het speciaal onderwijs die zich richten op verschillende ondersteuningsbehoeftes van kinderen. Dit noemen ze clusters. Elk cluster heeft eigen kennis en scholen die daarbij passen.

Er zijn 4 clusters in het speciaal onderwijs:

• Cluster 1-onderwijs: voor kinderen met een visuele beperking en kinderen die naast een visuele beperking een verstandelijke beperking of andere ondersteuningsbehoefte hebben.
• Cluster 2-onderwijs: voor kinderen die doof of slechthorend zijn, een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben, een beperking in horen én zien, of een communicatief meervoudige beperking hebben (CMB).
• Cluster 3-onderwijs: voor kinderen met een lichamelijke beperking, verstandelijke beperking, langdurige ziekte of meervoudige beperking.
• Cluster 4-onderwijs: voor kinderen met ernstige gedragsproblemen of psychiatrische problemen.

Cluster 1: kinderen met een visuele (en verstandelijke) beperking

Cluster 1-onderwijs is voor kinderen met een visuele beperking. Zij krijgen bijvoorbeeld:

• aangepast leermateriaal, zoals braille of vergrootdruk;
• hulpmiddelen zoals spraaksoftware;
• begeleiding in kleine groepen.

Er zijn twee instellingen in Nederland die cluster 1-onderwijs aanbieden. Dit zijn Bartiméus en Koninklijke Visio.

Toelating cluster 1 en cluster 2 scholen

Een cluster 1 of cluster 2 school heeft bepaalde toelatingsvoorwaarden. De Commissie van Onderzoek van de instelling kijkt en besluit of je kind hieraan voldoet. Je kunt de voorwaarden opvragen bij de school. In het besluit van de commissie staat ook hoe lang de toelating van je kind geldig is.

Veel kinderen met een visuele of auditieve beperking kunnen met het regulier onderwijs kunnen meedoen. Kinderen op een reguliere basis- of middelbare school kunnen ondersteuning krijgen vanuit één van de cluster-instellingen.

Cluster 3: kinderen met een lichamelijke beperking, verstandelijke beperking of langdurige ziekte

Cluster 3-onderwijs is voor kinderen die extra zorg of begeleiding nodig hebben door hun beperking. Dat kan zijn:

• een fysieke beperking
• een verstandelijke beperking
• langdurige ziekte
• of een meervoudige beperking

Cluster 3 scholen bieden vaak aangepaste lokalen en hulpmiddelen, intensieve begeleiding en een combinatie van zorg en onderwijs.

Voorbeelden van cluster-3-scholen:

• Mytylschool
• Tyltylschool
• ZML-scholen (Zeer Moeilijk Lerende kinderen)

Cluster 4: kinderen met gedragsproblemen of psychiatrische problemen

Cluster 4-onderwijs is voor kinderen die veel moeite hebben met:

• gedrag
• emotieregulatie
• prikkelverwerking
• sociaal contact
• Autisme (ASS)
• AD(H)D
• of psychiatrische problematiek

Cluster 4 scholen hebben veel structuur, voorspelbaarheid, kleinere klassen en een samenwerking met jeugdhulp. De informatie over cluster 4 en jeugdhulp vind je vaak via het samenwerkingsverband passend onderwijs.

Toelating cluster 3 en cluster 4 scholen

Je kunt je kind niet zomaar aanmelden bij een cluster 3 of cluster 4 school. Hier is een toelaatbaarheidsverklaring (tlv) voor nodig. De huidige (reguliere) school van je kind vraagt de tlv aan bij het samenwerkingsverband van de regio waar je woont. Na deze aanvraag onderzoekt het samenwerkingsverband of je kind inderdaad in aanmerking komt voor het speciaal onderwijs.