Kledingvoorschriften op school.

Welke algemene regels gelden er voor kledingvoorschriften op school?

Voor kledingvoorschriften gelden een aantal algemene regels:

• De regels moeten voor iedereen duidelijk en kenbaar zijn.
• De kledingvoorschriften worden voorgelegd aan de medezeggenschapsraad (MR), de MR heeft instemmingsrecht.
• De voorschriften moeten worden opgenomen in de schoolgids en/of het leerlingenstatuut.
• Een maatregel bij het overtreden van een kledingvoorschrift mag niet te zwaar zijn.

Daarnaast is er in 2003 door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Leidraad Kleding op Scholen opgesteld. Hierin staat welke eisen een school mag stellen en aan welke grenzen zij zich moeten houden.

Er is ook een verschil tussen openbare scholen en bijzondere scholen. Een bijzondere school kan vanuit de religieuze of levensbeschouwelijke grondslag van de school aanvullende kledingvoorschriften hebben. Een openbare school mag dit niet.

Wat kunnen uitzonderingen zijn?

Kledingvoorschriften mogen niet zomaar inbreuk maken op de vrijheid van godsdienst en meningsuiting, maar hier gelden wel een paar uitzonderingen op. Er zijn bijvoorbeeld kledingvoorschriften waardoor een bepaalde groep harder getroffen wordt of waarbij de vrijheid van meningsuiting aangetast wordt. 

In deze gevallen moet de school het voorschrift goed kunnen onderbouwen en het moet voldoen aan objectieve rechtvaardiging. Dat houdt het volgende in:

• Het doel moet legitiem zijn
  Het doel mag niet discriminerend zijn.
• Het voorschrift moet passend zijn
  De regel moet helpen om het doel te bereiken.
• Het voorschrift moet noodzakelijk zijn
  Er mag geen andere, minder belastende manier zijn om hetzelfde doel te bereiken.

Wat geldt er voor openbare scholen?

Openbare scholen mogen kledingvoorschriften opstellen. Daarbij moeten zij rekening houden met de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting.

Kledingvoorschriften vanwege veiligheid

Een school is verantwoordelijk voor de veiligheid van leerlingen. Daarom kan de school kleding voorschrijven als dat nodig is voor de veiligheid. Bij scheikunde kan bijvoorbeeld een witte jas en veiligheidsbril verplicht zijn. Tijdens de gymles kunnen gymschoenen verplicht zijn.

Een kledingvoorschrift mag echter niet verder gaan dan nodig is. Als er een veilig alternatief bestaat dat minder ingrijpend is, moet de school dat alternatief toestaan.

Kledingvoorschriften de vrijheid van godsdienst raken

De kledingvoorschriften kunnen de vrijheid van godsdienst raken. Bijvoorbeeld het verbieden van het dragen van een hoofddoek of rok tijdens gym. Kledingvoorschriften die de vrijheid van godsdienst raken moeten een doel hebben en dit doel moet op de minst belastende manier gehaald worden.

Een doel kan zijn: veiligheid. Als school aannemelijk kan maken dat sporten in een rok onveilig is, dan kunnen ze een broek verplichten. Als er een veilig alternatief is, dan moet de school dat toestaan. Dan is er namelijk een minder belastend middel om het doel (veiligheid) te halen.

Hetzelfde geldt voor een hoofddoek. Daarvoor is een veilig alternatief. Een sporthoofddoek mag dan ook niet geweigerd worden.

Kledingvoorschriften die de vrijheid van meningsuiting raken

Kledingvoorschriften kunnen ook de vrijheid van meningsuiting raken. Sommige kleding laat bijvoorbeeld zien welke (politieke) ideeën iemand heeft. Als hiervoor kledingvoorschriften worden opgesteld dan mag dat niet zijn omdat ze  het niet eens zijn met de inhoud van die ideeën. De kledingvoorschriften mogen wel opgesteld worden voor de veiligheid en om problemen of onrust te voorkomen.

Algemene kledingvoorschriften

Er kunnen ook kledingvoorschriften gesteld worden die niet de vrijheid van godsdienst of vrijheid van meningsuiting raken, zoals bijvoorbeeld: geen naveltruitjes en petten. Openbare scholen kunnen deze kledingvoorschriften ook opstellen.

Hier hoeven scholen geen hele zware redenen voor te hebben. Deze kledingvoorschriften kunnen echter wel veel discussie en ophef veroorzaken dus het is verstandig als de school hier een duidelijke onderbouwing voor heeft.

Wat geldt er voor bijzonder onderwijs?

Een verschil tussen openbare en bijzondere scholen is dat een bijzondere school bepaalde eisen mag stellen aan leerlingen en personeel. Deze eisen moeten passen bij de overtuigingen en regels van de school. Zo kan een school verplichten om bepaalde kleding te dragen. Ook kan de school kleding verbieden die niet past bij de overtuigingen van de school. De school moet zich hierbij wel aan de eerder genoemde regels houden.

Gezichtsbedekkende kleding

In 2019 is de Wet gedeeltelijk verbod gezichtsbedekkende kleding van kracht gegaan. Alle vormen van gezichtsbedekking vallen eronder, zoals bivakmutsen, boerka’s, niqabs en integraalhelmen. De volgende kleding is gewoon toegestaan en valt niet onder het verbod: hoofddoek, hoed, sluier die het gezicht niet bedekt en geschminkt gezicht.

Er gelden wel uitzonderingen op dit verbod. Denk hierbij aan kleding die noodzakelijk is in verband met de veiligheid, het uitoefenen van een specifieke sport of wanneer het passend is bij een feestelijke of culturele activiteit.

Klacht?

Het komt voor dat ouders en school het niet eens zijn over de kledingvoorschriften. Probeer in gesprek met de directie er samen uit te komen. Mocht dit niet lukken dan is het mogelijk om een klacht over een individueel geval (niet over algemeen beleid) in te dienen.

In de schoolgids staat meer informatie over de klachtenregeling. Ouders kunnen het probleem ook neerleggen bij de MR. De MR kan dit meenemen naar de vergadering en kijken of het beleid veranderd moet worden.

Als het niet lukt om een oplossing te vinden, kan een school een maatregel treffen vanwege het niet naleven van de kledingvoorschriften, zoals schorsen. De maatregel moet wel in verhouding staan met de overtreding.

Discriminatie

In het geval van discriminatie kunnen ouders een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Ze kunnen daar een misstand melden of een oordeel aanvragen. Dat laatste betekent dat de klacht wordt behandeld tijdens een openbare zitting.